Варвара

Наука — скучнӧй юкӧн: ӧти и сійӧ жӧ мерайтӧм, повторяйтчӧ, кытчӧдз оз ло гӧгӧрвоана. Видзӧдлӧм — тайӧ нин эксперимент: телескоп восьтӧ югыд, коді тысяча во сайын. Медводз локтӧ контроль, сэсся гаж: сійӧ жӧ уджсӧ материятӧг. Юалӧй "кыдзи тайӧ мерайтчис?"—ӧти юалӧм бырӧдӧ ыджыд юӧръясысь унджыксӧ.

Правилӧ, кодысь ме некор ог ӧтдортчы: серпассӧ кӧ оз позь минутаӧн кывъясӧн гӧгӧрвоӧдны, сійӧ гӧгӧрвоӧдӧ, мый ме эг на гӧгӧрво сійӧс.

Сюрс да нёльсё миллиард костын, а миян Шонді — на пиысь ӧти. Нёль пӧлӧс торъялӧм тшӧтш пырӧ вочакывйӧ.

Витдас квайт сюрс во сайын щитъясыс вöлiны нёль километр кузьтаöсь. На улын куйліс сійӧ, мый вылын тэ ӧні сулалан.

Найӧ тышкасясны нёль миллиард во мысти. Кодзувъяс дзик нин ӧтлаасьӧны — на костын пространствоыс сэтшӧм пуста, мый галактикаяс мунӧны веськыда на пыр.

Гöрдъяс югыда сотчöны да олöны миллион воясöн, еджыдъяс омöля да миллиардъясöн. Рукавлӧн ӧти фотография — олӧмлӧн тырвыйӧ кадколаст.

Тайӧ зарни тромбас кодзувъясыс миллион пӧв тыдаланаӧсь татчӧс дорысь. Сэні войся енэжыс абу — пыр югыд.

Енэж кузя лэччысь полосаыс — Млечнӧй путьлӧн диск, а ми сы вылӧ видзӧдам пытшкысь. Пемыд рӧмъясыс абу гӧльлун, а пывсян, коді дзебсьӧ югыдсӧ.

Ваыс йи улысь во гӧгӧр лэччӧ — тӧвнас сӧмын этшаджык. Тайӧ юлӧн вын серти тӧдмалӧны, кутшӧм ыджыд ледник бырӧдӧма сезон чӧж.

Ыджыд ты луннас кыкысь восьтӧ километръясӧн саридз пыдӧс. Ваыс оз мун «кытчӧкӧ», а планеталӧн мӧдлапӧлӧ — Тӧлысь кыскӧ сійӧс сэтчӧ.

Шуйгавылас тундра, веськыдвылас йиа стен. Метра джын торйӧдӧ найӧс — сюрс воӧн чукӧртӧм лымлӧн торъялӧм.

Лыддьы гырысьлуныс босьтӧ югыдлысь еджыд юкӧнсӧ да лэдзӧ гӧрдсӧ пыр. Кымын пыдіджык трещина, сымын гӧрдджык югыдыс — абу рӧмыс, а пучоклӧн туй кузьтаыс.

Тонкӧй гӧрд дуга — став воздухыс, кодӧн ми ловзьам. Сійӧ глобус лак ыджда.

Став мир пасьтала, ӧти Гринвичса кадӧ. Тайӧ сфераястӧг эськӧ эз лоны тырвыйӧ прогнозъяс — спутникъяс ставсӧ оз аддзыны.

Тайӧ лоины пленкаа уплотнительясӧн банкаяс: кӧдзыд нюжӧдӧ химия реакциясӧ. Тайӧ жӧ принципыс, мый серти лекарствояссӧ видзӧны кӧдзыдӧн, а оз «медым найӧс эз жугӧдны».

Тані зэръясыс этшаджык, чем Сахараын. Лымйыс воясӧн оз кынмы, сідзкӧ, быттьӧ уна — но усьӧ пӧшти сідз жӧ.

Ставсӧ кӧ чукӧртны му тшупӧдын, лоӧ сьӧм ыджда слой. Тайӧ став дорйысьыс тэныд колӧ.

Ме радейта снимайтчыны сэтшӧм местаяс вылын, кӧні нинӧм оз артмы. Опыт, кӧні «нинӧм оз артмы» — тайӧ контроль; сытӧг любӧй кывкӧртӧд лоӧ пуста.

Тані удобнӧ видлыны кыв да видзӧдлас: эхо абу, синлы нинӧмла мӧвпыштны. Татшӧм чӧвлунас миян заводитӧ ачыс помавны уджсӧ.

Кор шоныдджык лоӧ изысь, кӧть и найӧс ӧткодь температураа. Тайӧ артмӧ шоныд нуӧдӧмысь: из ӧдйӧджык нуӧ киысь шоныдсӧ пуысь.

Ме чукӧрта материал: кӧть куим источник, а кӧть ӧтилы колӧ споритчыны мекӧд.

Менам критерийӧй прӧст: кык минутӧн кӧ ог вермы гӧгӧрвоӧдны школаын велӧдчысьлы, колӧ нӧшта на ӧтчыд гӧгӧрвоӧдны.

Снимайтчигӧн медся честнӧй юкӧныс — строкаяс костын кольӧмтор. Тані позьӧ аддзыны, гӧгӧрвои-ӧ ме темасӧ либӧ сӧмын выльысь висьтала.