Лев

Sarnaqäwix janiw mä yatichäw libron jakkiti: amuyt’añax jisk’a yänakat juti —mä proyecto de ley, mä carta, mä markachirinakan quejapa. Calle ukax nayratpach mä phunchhawiwa: pavimento ancho ukat umbrales ukan alturapax jan utjki uka jaqinakan amtapawa. "Kunatsa" sasaw jiskt'asiñama, janiw "kunapachas" jiskt'añati. Mä urux mä uruw amtasi, mä razón wiñayataki. Markamat qalltañamawa: sarnaqäwix janiw sarnaqañax wakiskiti; ukax mä qawqha sayt’awinakakiwa.

Pä patak maranak nayrajja, mä casarasïwijj pä familian contrato luratäpjjänwa, janiw pä jaqenakak lurapkänti. Amparanakax mayachatäpxänwa, ukampis firmanakax mayninakan firmatäpxänwa.

Uka ejercitojj Hellespont sat jawir makhatapjjänwa. Uka pachpa maraw qhepat mä tiempo sañäni.

Catedral ukax alwat jist’arasïna, ukat abeja colmena ukham thuqt’askäna. Sapa sarnaqatapajj taqeniw istʼasïna, ukat ukakiw taqe kunat parläna.

Janïr luz utjkäna ukhajja, escenariojj alayatwa aceitempi lurat lamparanakampi qhantʼayatäna. Ukax maquillaje teatral ukar qhanañchi: alayatxa, ajanupax ch’uqi uñtatawa.

Ukat kunatsa ukham lurapxi ukax qhanawa: jaqinakax jawiranakanwa sarnaqapxirïna, ukampis jukʼakiw quta thiyan sarnaqapxirïna. Mä mapajj kawkhantï jaqenakajj jukʼamp sarapkäna uka cheqanakaruw jukʼamp qhanañchasi.

Nayra mapanakanjja, qota lakanakampi qollunakampiw uñachtʼayasïna, ukampis markanakajj janiw utjkänti. Ukax janiw jan amuyt’asis sarnaqatapat ukhamäkänti: markanakax amparanakap mayjt’ayapxäna, ukampis quta thiyax qhiparawayiwa.

Mä nayra mapan jukʼamp honrado cheqajj chʼusa cheqawa. Kawkhantï yaqha jaqenakan sarnaqäwinakapajj tukuykäna uka cheqanjja, cartógrafojj plumap saytʼayañakiw wakisïna.

Uka mapanakajj wali jila alanïtap laykuw qhespipjjäna. Barato papelanakajj mä generación ukanwa tukusjjäna ukat jaqontatäjjänwa.

Uka teatronjja, jaqenakajj jachʼat amuytʼapjjañapänwa. Ukatpï qhathunakat sipan juk’amp jist’antatäna.

Tonelada pesaje campanax pä jaqiw liwxatäna. Campana phustʼirix cuerpopan pesopampiw apnaqäna, janiw amparanakapamp apnaqkänti, jan ukhamäkaspa ukhaxa, janiw chʼamanïkaspati ni ritmopas utjkaspänti.

Patak patak maranakaw trenan jaya pachapax kamachirjam amtasïna, janiw sawutaparjamakiti: juk’amp jach’a yurïwix juk’amp jaya pachawa. Mä metro extrajj tribunalaruw purispa.

Ukham yänakax janiw suma uñnaqt’anïñatak luratäkänti, jan ukasti jakthapiñatakiw lurasïna: qalanakax mä qullqi qilqt’irïnwa, ukax p’iqir uchañjamawa, ukat mä arumax markat apsuñjamarakïnwa.

Mä arunxa, cimiento uchir jaqix janiw bóveda uñjkänti. Allchhinakapatakiw lurapxi, niyas janiw khitis jichhürunakan ukham lurañjamäkiti.

Jupanakax 20 uru sata qallta phaxsit 1519 maranw España markat sarxapxäna, 18 uruw kutt’anipxäna.

29 uru achuqa phaxsit 1974 maranx yapuchirinakax uma thaqhasaw allsusipkäna. Llatunk waranqa soldadonakaruw allsupxäna.

1922 maran noviembre phajjsit 4 urunak saraqatarojja, mä trabajir jaqew mä qala chʼoqtʼäna. Ukajj tunka suxtani pasonakat nayrïriw uñstäna.

Aka chiqanx jach’a jiskt’awiruw puripxta: kunats nayra pachax chiqpachanx juk’amp amuyt’asirjamax uñjasi? Uka jisktʼar qhanañchañajj janiw chʼamäkiti: kunjamsa tukuyäna uk yattanwa.

Camara nayraqatan mä hora sarañax pä hora nayraqat chʼaxwañampi sasiwa. Versión ukax sapa kutiw cámara ukan tukuyi, ukax kawkhantix qhipharux kuntix parlasktan ukx amuyapxtanwa.

Mä hora chikataniw chʼaxwapxta. Mä tuqitwa mä amtar puripxta: nayra pachan sapa uru jakawipatxa juk’akiw yattanxa, ch’axwawinakapat sipansa, janiw khitis qillqt’awaykiti.

Uka barcojj kimsa mara qhepatwa puertor mantäna. Mä milagro ukhamaw katuqatäna: taqiniw nayratpach uka expedición ukax q’al chhaqhata sasaw amuyapxäna.

Uka thayax walja horanakaw utji, samarañax walja semananakaw utji. Umampi manq’añas tukusxiwa, janiw quta thiyax utjkiti, ukat tripulacionax janiw kawkirus sarapkiti. Mutinionakax chiqpachapuniw samarañ pachan qalltawayi.

Qalanaka, niebla, mä p’iqi ch’uxña. Magallanax kimsa tunk llatunkan urunakaw barcot saräna, ukat phisqa barconakapat pä barcop chhaqhayasïna.