Лев

Historia ez da testuliburu batean bizi: ulermena xehetasun txikietatik dator: faktura batetik, gutun batetik, herritar baten kexa batetik. Kalea dagoeneko iturri bat da: espaloiaren zabalera eta atalaseen altuera existitzen ez diren pertsonen erabakiak dira. Galdetu "zergatik", ez "noiz". Data bat egun batez gogoratzen da, arrazoi bat betiko. Hasi zure hiriarekin: historia ez da bidaiatu beharrik; geldialdi gutxi batzuetara dago.

Duela berrehun urte besterik ez, ezkontza bi familien arteko kontratu bat zen, ez bi pertsona bakarrik. Eskuak elkartuta zeuden, baina sinadurak beste batzuek sinatzen zituzten.

Armadak Helesponto zeharkatu zuen. Urte berean hasi zen geroago aro bat deituko genukeenaren hasiera.

Katedrala egunsentian ireki zen, eta erlauntza baten antzera burrunbaka ari zen. Haren urrats bakoitza entzun zitekeen guztiontzat, eta horixe zen kontua.

Elektrizitatea baino lehen, eszenatokia behetik zetorren olio-lanparek argitzen zuten. Horrek azaltzen du antzerki-makillajea: behetik begiratuta, aurpegia laua dirudi.

Eta argi dago zergatik: jendea ibaietan zehar bidaiatzen zuen, baina gutxitan kostaldean zehar. Mapa beti zehatzagoa da jendea gehien bidaiatzen zuen lekuetan.

Lehen mapek kostaldeak eta mendiak erakusten zituzten, baina hiriak ez zituzten erakusten. Ez zen arduragabekeriagatik izan: hiriak eskuz aldatu ziren, baina kostaldea mantendu zen.

Mapa zahar batean lekurik zintzoena hutsunea da. Beste pertsonen istorioak amaitzen ziren lekuan, kartografoak bere luma gelditu besterik ez zuen egin.

Mapa hauek garestiak zirelako iraun zuten. Paperezko mapa merkeak belaunaldi bakarrean gastatu eta bota egiten ziren, besterik gabe.

Antzokia zen jendetzak ozen pentsatzeko baimena zuen leku bakarra. Horregatik ixten zuten merkatuak baino maizago.

Tona bateko kanpaia bi pertsonek astintzen zuten. Kanpai-jotzaileak bere gorputzaren pisua erabiltzen zuen, ez eskuak; bestela, ez zuen indarrik edo erritmorik izango.

Mendeetan zehar, tren baten luzera legeak zehazten zuen, ez gustuak: zenbat eta jaiotza altuagoa izan, orduan eta luzeagoa. Metro gehigarri batek epaitegira eraman zaitzake.

Gauza horiek ez ziren edertasunerako eginak, zenbatzeko baizik: harriak buruan jarri eta gau batean herrialdetik atera zitezkeen kutxa erregistratzaile bat ziren.

Hau da, zimenduak jarri zituenak ez zuen ganga ikusi. Bilobentzat eraiki zuten —ia inork ezin du hori egin gaur egun—.

1519ko irailaren 20an irten ziren Espainiatik. 18an itzuli ziren.

1974ko martxoaren 29an, nekazariak ura bilatzen ari ziren. Zortzi mila soldadu atera zituzten lurpetik.

1922ko azaroaren 4an, langile batek harri bat jo zuen. Hamasei eskaileren lehenengoa zela jakin zen.

Hemen galdera nagusira iristen gara: zergatik dirudi iragana beti logikoagoa benetan zena baino? Erantzuna sinplea da: badakigu nola amaitu zen.

Kameraren aurrean ordubetez bi orduko eztabaida dakar. Kameraren aurrean amaitzen den bertsioa da azkenean ulertzen duguna zertaz ari garen.

Ordu eta erdiz eztabaidatu genuen. Gauza bakar batean ados geunden: iraganeko eguneroko bizitzari buruz gutxiago dakigu bere gerrei buruz baino —inork ez zuen grabatu—.

Hiru urte geroago sartu zen itsasontzia portura. Mirari bat bezala hartu zuten: denek aspalditik uste izan zuten espedizioa erabat suntsitu zela.

Ekaitzak orduak irauten du, barealdiak asteak. Ura eta janaria agortzen dira, ez dago kostalderik, eta tripulazioak ez du nora joan. Matxinadak barealdian hasi ziren, hain zuzen ere.

Harkaitzak, lainoa, kontrako itsaslasterra. Magallanes hogeita hemezortzi egunez nabigatu zuen eta bere bost itsasontzietatik bi galdu zituen.