Лев

Истори учебник тӀехь ехаш яц: кхетам кегийчу деталех хуьлу — законопроект, кехат, вахархочун латкъам. Урам хӀинцале а хьоста бу: тротуаран шуьйралла а, порогийн локхалла а - цигахь боцчу нехан сацамаш бу. "ХӀунда" хатта, "маца" ца хоьттуш. Дата цхьана дийнахь дагалоьцу, бахьана гуттаренна а. Хьайн гӀалара дӀадоладе: истори лело ца оьшу; масех соцунгӀа бен яц.

Нисса ши бӀе шо хьалха той - шина доьзална юкъахь бина барт хилла, еккъа цхьана шина стагана юкъахь хилла ца Ӏаш. Куьйгаш вовшахтоьхна, амма куьг яздина кхечара.

Эскар Геллеспонт хих дехьаделира. Оццу шарахь дӀайолало вай тӀаьхьо эра эр долу мур.

Собор Ӏуьйранна схьайиллина, хьаьжкӀийн беш санна, гӀовгӀа еш яра. Цуьнан хӀора гӀулч массарна а хезаш яра – дерриге а цунах лаьцна дуьйцуш дара.

Ток хьалха сцена серлайоккхуш яра лахахь дуьйна мехкадаьттан стогарийн прожекторца. Цуо кхетадо театран макияж: лахахь хьаьжча, юьхь нийса хета.

Ткъа хӀунда ду кхеташ ду: нах хин йистошца лелаш хилла, амма наггахь бен бердашца. Карта даима а алсам дӀаяздо, адамаш дукха леллачу меттехь.

Хьалхарчу карташ тӀехь гойтуш хилла бердан йистош а, лаьмнаш а, амма гӀаланаш дӀаяьхна. Иза ларамаза хилар бахьана долуш дацара: гӀаланаш куьйгаш хийцира, амма бердан йист йисира.

Ширачу карти тӀехь уггаре а хьанал меттиг ю яьсса меттиг. Нехан дийцарш чекхдовлуш, картографо шен къолам дӀасацабора.

И карташ дийна дисина, уьш деза хиларна. Йорах кехатан дерш цхьана тӀаьхьенна юкъахь телхина, дӀакхоьссина бен ца хилла.

Театрехь бен яцара гулбеллачарна чӀогӀа ойла ян бакъо луш йолу меттиг. Цундела базарашкахьчул а кест-кеста дӀакъовлуш хилла иза.

Тонна йозалла йолу горгали лестош хилла шина стага. Горгали бетташ волчо шен дегӀан йозаллех пайдаоьцура, куьйгашца а доцуш — ца хилча, ницкъ а, ритм а хир яцара цуьнан.

БӀешерашкахь цӀерпоштан йохалла низамо къастош хилла, чамца а доцуш: бер лакхара мел хуьлу, еха хуьлу. Совнаха метр хилча, кхеле кхача мегаш ву хьо.

И тайпа хӀуманаш хазаллина ца еш, дагардархьама еш хилла: тӀулгаш цхьана буса коьрта тӀе а диллина, махкара арадаккха йиш йолу касса хилла.

Аьлча а, бух биллинчунна ца гина цу свод. Цара иза шайн берийн берашна йина — кху деношкахь цхьанна а бохург санна дан йиш яц иза.

Испанера дӀабахара уьш 1519 шеран 20 сентябрехь, 18-чу дийнахь юхабирзира.

1974-чу шеран Марсхьокху-беттан 29-чу дийнахь хи лоьхуш лаьттара ахархой. Цара ялх эзар салти дӀаваьккхина.

1922-чу шеран 4-чу ноябрехь белхалочо тӀулг тоьхна. Шийтта гӀулчах хьалхара хилла дӀахӀоьттира иза.

Кхузахь вай кхочу коьртачу хаттаре: хӀунда хета дӀадаханчу заманан даима а логикан агӀор, иза баккъалла а хиллачул а? Жоп цхьалха ду: вайна хаьа иза муха чекхделира.

Камерина хьалха цхьа сахьт хьалха къийсалуш ши сахьт санна ду. Даима а камерехь чекхйолу верси ю вай эххар а вай дуьйцучух кхеташ йолу.

Цхьана эха сахьтехь къийсавелира тхо. Цхьана хӀуманна тӀехь бен барт ца хилира тхан: дӀадаханчу заманан денна долчу дахарх лаьцна тхуна кӀезиг хаьа, цуьнан тӀемех лаьцначул — цхьаммо а дӀаяздина дац иза.

Кхо шо даьлча кема гӀайренна чуделира. Иза тамашийна хӀума санна тӀеийцира: массо а дукха хенахь дуьйна тешна вара экспедици ерриге а хӀаллакьхилла аьлла.

Шторм сахьташкахь лаьтта, тийналла кӀиранашкахь лаьтта. Хи а, юург а чекхйолу, берд а бац, экипажан дӀаяха меттиг а яц. Бунташ нийсса тийначу меттигехь дӀайолаелира.

ТӀулгаш, кӀур, цхьа корта ток. Магеллан кхузткъе ялх дийнахь лелла, шен пхеа кеманах шиъ дайна.