Лев

Ne vev ket an istor en ul levr-skol : dont a ra ar gompren eus munudoù bihan — ur bilhed, ul lizher, klemm ur geodedour. Ur vammenn eo ar straed dija : ledander ar pavement ha uhelder an treuzoù a zo divizoù tud n'eus ket anezho. Goulennit "perak", ha n'eo ket "pegoulz". Dalc'het e vez soñj eus un deiziad evit un devezh, un abeg da viken. Kregiñ gant ho kêr : n'eus ket ezhomm da veajiñ an istor ; n'eus nemet un nebeud arsavlec'hioù.

Daou c'hant vloaz zo hepken e oa un eured ur gevrat etre div familh, ha n'eo ket daou zen hepken. Staget e oa bet an daouarn, met sinet e oa bet sinadurioù gant tud all.

An arme a dreuzas an Hellespont. Er memes bloavezh e krog ar pezh a vo anvet marevezh diwezhatoc'h.

Digoret e oa an iliz-veur da greisteiz, hag e oa o c'hwezhañ evel ur c'hoad-gwenan. He pep pazenn a oa klevet gant an holl — ha setu ar pal pennañ.

A-raok an tredan e veze sklêrijennet al leurenn gant ur gouloù-troad lampoù eoul a-is. Gant-se e vez displeget ar fard c'hoariva : diouzh an traoñ e seblant an dremm plaen.

Ha splann eo perak : beajiñ a rae an dud a-hed stêrioù, met ral a wech a-hed an aod. Bepred e vez munutoc'h ur gartenn e-lec'h ma veaje an dud peurliesañ.

Ar c'hartennoù kentañ a ziskoueze aodoù ha menezioù, met dilezet e veze ar c'hêrioù. N'eo ket abalamour d'an disoursi : ar c'hêrioù a cheñchas dorn, met an aod a chomas.

Al lec'h onestañ war ur gartenn gozh eo ar goullonder. E-lec'h ma echue istorioù tud all, e paoueze ar c'hartografer gant e bluenn hepken.

Ar c'hartennoù-se a chomas bev peogwir e oant ker. Ar re paper marc'had-mat a yae da get e-kerzh ur rummad hepken ha taolet e vezent kuit hepken.

Ar c'hoariva a oa al lec'h nemetañ ma oa aotreet an dud da brederiañ a vouezh uhel. Setu perak e veze serret aliesoc'h eget ar marc'hadoù.

Ar c'hloc'h ton-pouez a oa bet skoet gant daou zen. Ar c'hloc'her a implije pouez e gorf, ha n'eo ket e zaouarn — a-hend-all, ne vefe ket gantañ an nerzh nag ar ritm.

E-pad kantvedoù e veze termenet hirder un tren gant al lezenn, ha n'eo ket gant ar blaz : seul uheloc'h ar ganedigezh, seul hiroc'h. Ur metrad ouzhpenn a c'hellfe lakaat ac'hanoc'h dirak al lez-varn.

Seurt traoù a veze graet n’eo ket evit ar c’haerder, met evit ar gontañ : mein a oa ur c’hasedig a c’helled lakaat war ar penn ha kas er-maez eus ar vro en un nozvezh.

Da lavaret eo, an hini en deus lakaet ar fondasion n'en deus ket gwelet ar voull. Savet o deus anezhañ evit o mibien-vihan — kazi den ne c'hell ober kement-se en deizioù-mañ.

Kuitaat a rejont Spagn d'an 20 a viz Gwengolo 1519. Distreiñ a rejont d'an 18.

D'an 29 a viz Meurzh 1974 e oa peizanted o toullañ dour. Toullañ a rejont eizh mil soudard.

D'ar 4 a viz Gwengolo 1922 e skoas ul labourer war ur maen. Ar c'hentañ eus c'hwezek pazenn e oa.

Amañ e teuomp d'ar goulenn bennañ : perak e seblant an amzer dremenet bezañ reizhoc'h eget ma oa e gwirionez ? Simpl eo ar respont : gouzout a reomp penaos eo echuet.

Un eurvezh dirak ar c'hamera a dalvez daou eurvezh tabut a-raok. Ar stumm a vez gwelet bepred war ar c'hamera eo an hini ma komprenomp a-benn ar fin ar pezh a gomzer.

Tabutet hon eus e-pad un eurvezh hanter. N'omp ket bet a-du war un dra hepken : gouzout a reomp nebeutoc'h diwar-benn buhez pemdeziek an amzer dremenet eget diwar-benn he brezelioù — den ebet n'en deus enrollet anezhañ.

Mont a reas al lestr er porzh tri bloaz goude. Degemeret e oa bet evel ur burzhud : an holl o doa kredet abaoe pell e oa aet an ergerzhadeg da get penn-da-benn.

Padout a ra ar gorventenn e-pad eurvezhioù, ar sioulder e-pad sizhunvezhioù. Echu eo an dour hag ar boued, n'eus aod ebet, ha n'eus lec'h ebet da vont gant ar skipailh. Kregiñ a reas an emsavadegoù er sioulder rik.

Roc'hioù, nijerez, ur red-penn. Magellan a vageaz epad eiz devez ha tri-ugent hag a gollas daou lestr euz he bemp.